Na Mwandishi Wetu
KUNA wakati safari ya kutoka Mbagala kwenda katikati ya Jiji la Dar es Salaam haikuwa tu suala la kufika unakokwenda, bali ilikuwa ni adha kubwa iliyokuwa sehemu ya maisha ya kila siku ya wananchi. Kwa wakazi wa Mbagala na maeneo yanayounganisha ukanda huo na katikati ya jiji, usafiri wa kwenda kazini, sokoni, shuleni au kufanya biashara ulikuwa unahitaji uvumilivu mkubwa kutokana na msongamano, foleni na ushindani wa kupata nafasi kwenye daladala.
Kwa akina mama wachuuzi wa samaki, adha hiyo ilikuwa na sura yake ya pekee. Kila siku walihitaji kusafiri kutoka Mbagala kuelekea Soko la Samaki Feri kununua samaki wa kuuza, wakiwa wamebeba ndoo zao na bidhaa nyingine. Safari yao haikuanza walipofika sokoni, bali ilianza tangu walipofika Mbagala Rangiratu kutafuta daladala ya kuwapeleka mjini, ambako walikabiliwa na changamoto ya kupata nafasi kwenye magari yaliyokuwa yamejaa abiria.
Katika mazingira hayo, baadhi ya akina mama walijikuta wakilazimika kupandia kwenye madirisha ya daladala wakiwa na ndoo zao, si kwa sababu walipenda kufanya hivyo, bali kwa sababu walikuwa wakipambana na hali ya usafiri iliyowalazimisha kushindana kwa kila nafasi. Kwao, kuchelewa kupata gari kulimaanisha kuchelewa kufika Feri, kuchelewa kupata samaki na hatimaye kuchelewa kuanza biashara. Hivyo, adha ya usafiri ilikuwa pia adha ya kiuchumi kwa familia zao.
Hali hiyo haikuwa ya akina mama wachuuzi wa samaki pekee. Vijana waliokuwa wakielekea Kariakoo kufanya biashara nao walikuwa sehemu ya simulizi hiyo hiyo. Muda mwingi ulipotea kwenye vituo, kwenye foleni na ndani ya daladala zilizojaa abiria, huku baadhi yao wakitumia muda mrefu njiani kuliko muda ambao wangeutumia kufanya biashara. Kwa mwananchi wa kawaida, safari ndefu haikuwa tu usumbufu; ilikuwa inapunguza muda wa kufanya kazi na kuongeza uchovu wa kila siku.
Ndiyo maana ujio wa DART Awamu ya Pili una maana kubwa zaidi kwa wananchi wa Mbagala na maeneo yanayounganishwa na ukanda huo. Hapa tunazungumzia zaidi ya kuletwa kwa mabasi mapya; tunazungumzia mabadiliko ya namna mwananchi anavyosafiri na kutumia muda wake. Badala ya kuanza safari kwa kugombea daladala, wananchi sasa wanaweza kutumia mfumo wa mwendokasi unaolenga kufanya usafiri wa mijini kuwa wa haraka, wenye utaratibu na wenye ufanisi zaidi.
Taswira ya leo ni tofauti na ile ya zamani. Mwananchi anayesafiri kutoka Mbagala anaweza kupanda basi zuri lenye mazingira bora na kiyoyozi, kukaa na kuendelea na safari bila kulazimika kupigania nafasi kama ilivyokuwa kwenye daladala. Kwa mabasi yanayoendeshwa na kampuni ya Mofat, mabadiliko hayo yanaonekana kwa vitendo kwa wananchi wanaotumia njia hiyo, na kwa mama anayesafiri na ndoo zake za samaki tofauti hii inaweza kuwa moja ya mabadiliko makubwa katika safari yake ya kila siku.
Maana ya mabadiliko haya inaongezeka unapokumbuka kwamba kwa miaka mingi adha ya usafiri imekuwa ikihusisha muda mrefu wa kusafiri, msongamano na uchovu. Leo, lengo la uwekezaji katika DART ni kubadili hali hiyo kwa kutoa huduma inayoweza kuwafanya wananchi wafike wanakokwenda kwa muda mfupi zaidi. Hata taarifa ya Benki ya Maendeleo ya Afrika imeeleza kuwa wakazi wa Mbagala wanatarajiwa kutumia muda mfupi zaidi kwenye foleni na kupata muda zaidi wa shughuli zao kutokana na mradi huo.
Hii ndiyo sababu mazungumzo kati ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, na Rais wa Benki ya Maendeleo ya Afrika, Dkt. Sidi Ould Tah, yanapaswa kutazamwa pia kwa jicho la mwananchi wa Mbagala. Katika mazungumzo hayo, miundombinu ya uchukuzi na maboresho ya usafiri wa umma yalikuwa sehemu muhimu ya ushirikiano, huku viongozi hao wakielekea moja kwa moja kwenye mradi wa DART Awamu ya Pili kushuhudia utekelezaji wake.
Ushirikiano huo unaonyesha jambo moja muhimu kwamba kuwekeza katika uchukuzi wa mijini si anasa, bali ni hitaji la msingi kwa jiji linalokua kwa kasi kama Dar es Salaam. Kadiri idadi ya watu na shughuli za kiuchumi zinavyoongezeka, ndivyo mahitaji ya mfumo bora wa usafiri yanavyoongezeka. Bila usafiri wenye ufanisi, wananchi hupoteza muda mwingi njiani, biashara hupoteza muda wa uzalishaji na jiji lote hupoteza sehemu ya nguvu yake ya kiuchumi.
Kwa wakazi wa Mbagala, umuhimu wa DART unaonekana zaidi kwa sababu njia hiyo imegusa eneo ambalo kwa muda mrefu limekuwa na changamoto kubwa ya msongamano na usafiri. Hivyo, mafanikio yake hayapaswi kupimwa tu kwa idadi ya mabasi yanayofanya kazi au miundombinu iliyojengwa, bali kwa swali rahisi: Je, mama wa Mbagala anayekwenda Feri anafika kwa urahisi zaidi? Je, mfanyabiashara anayekwenda Kariakoo anatumia muda mfupi zaidi njiani? Je, mwananchi anafika kazini akiwa na nguvu zaidi kuliko zamani?
Maswali hayo ndiyo yanayofanya muda wa safari kuwa sehemu muhimu ya uchumi wa mwananchi. Kwa mama anayekwenda Feri, dakika na saa zinazookolewa zinaweza kutumika kutafuta samaki, kufanya biashara na kuwahi wateja. Kwa kijana anayekwenda Kariakoo, muda unaookolewa unaweza kuwa muda wa ziada wa kutafuta bidhaa, kuhudumia wateja na kuongeza mauzo. Hivyo, kupunguza muda wa safari si suala la usafiri pekee, bali ni kuongeza muda ambao mwananchi anaweza kuutumia katika shughuli za kumuingizia kipato.
Kwa mtazamo huo, DART Awamu ya Pili inakuwa sehemu ya suluhisho la changamoto ambayo imekuwa ikiathiri maisha ya wananchi kwa muda mrefu. Mwananchi anapopata usafiri wa uhakika, salama na wenye ufanisi, anapata nafasi ya kupanga siku yake vizuri zaidi. Anaweza kujua muda wa kuondoka, muda wa kufika na muda wa kuanza shughuli zake, tofauti na hali ya zamani ambapo safari iliweza kutawaliwa na foleni, msongamano na kutafuta nafasi kwenye daladala.
Ni muhimu pia kutambua kwamba usafiri bora unagusa hadhi ya mwananchi. Mama anayesafiri kwenda kutafuta riziki yake hapaswi kulazimika kupigana na abiria wengine ili apate nafasi ya kupanda gari, wala kulazimika kupitia dirishani akiwa amebeba ndoo zake. Anahitaji mfumo wa usafiri unaotambua kwamba yeye ni sehemu muhimu ya uchumi wa jiji. Anapopanda basi lenye mazingira mazuri, anakaa na kusafiri akiwa kwenye kiyoyozi, anapata si tu huduma ya usafiri, bali pia hali ya kuheshimiwa kama mwananchi anayefanya kazi kwa ajili ya familia yake na jamii.
Ndiyo maana picha ya akina mama wa Mbagala waliokuwa wakipambana na daladala Rangiratu na picha ya leo wakiwa ndani ya mabasi ya mwendokasi inabeba ujumbe mzito. Ni picha ya safari kutoka kwenye usafiri wa kulazimika kugombea hadi usafiri wenye utaratibu; kutoka kwenye kupoteza muda mwingi njiani hadi kuokoa muda; na kutoka kwenye adha ya kila siku hadi kupata mazingira bora ya kusafiri.
Kwa Rais Samia na AfDB, kuendelea kuwekeza na kushirikiana katika miundombinu ya uchukuzi wa Dar es Salaam kunapaswa kuendelea kupimwa kwa matokeo yake kwa wananchi wa maeneo kama Mbagala, Kilwa Road na maeneo mengine yanayounganishwa na njia hiyo. Hapa ndipo maana ya miundombinu inayomlenga mwananchi inapopatikana, kwa sababu lengo si kujenga barabara na mabasi kwa ajili ya takwimu, bali kuifanya safari ya mwananchi iwe rahisi, haraka na yenye heshima.
Na mwisho wa yote, mama wa Mbagala anayekwenda Feri na kijana anayekwenda Kariakoo ndiyo sura halisi ya mafanikio ya mradi huu. Wao ndio waliokuwa wakibeba mzigo wa adha ya usafiri kwa muda mrefu, na wao ndio wanaopaswa kuwa wa kwanza kuonekana katika matokeo ya mabadiliko haya. Kutoka kugombea daladala hadi kukaa kwenye basi lenye kiyoyozi, kutoka kupoteza muda kwenye foleni hadi kuutumia kufanya biashara, mwendokasi kwa wananchi wa Mbagala si usafiri wa kawaida tu; ni hatua ya kuwarudishia muda wao, kurahisisha maisha yao na kuwawezesha kufanya shughuli zao za kila siku kwa utulivu na heshima.
